Wielrennen
De UCI (Union Cycliste Internationale) hanteert strenge regels om de snelheid van verschillende wielrenners met elkaar te kunnen vergelijken. Hun fietsen mogen nauwelijks van elkaar verschillen. Ligfietsen zijn daarom uitgesloten van wielerwedstrijden. Maar op welke fiets is de wielrenner het snelst: op een racefiets of op een ligfiets?
Racefiets voor de tijdrit
Voor de individuele tijdritten worden door de UCI wel speciale racefietsen toegestaan (maar geen ligfietsen). Zo’n racefiets voor de tijdrit is in een windtunnel ontwikkeld om de luchtweerstand (Cw) klein te krijgen. Een speciaal stuur verandert de houding van de wielrenner zodanig dat zijn frontoppervlak zo klein mogelijk is. De stroomlijn wordt verbeterd door o.a. een dicht achterwiel, een punt aan de helm en speciale kleding (foto links).
 |
Links racefiets voor de tijdrit: frontoppervlak ± 0,40 m² (foto Lance Armstrong / Livestrong) |
| Onder ligfiets voor de tijdrit: frontoppervlak ± 0,30 m² (foto Werner de Hamer / M5 Ligfietsen)  |
Ligfiets voor de tijdrit
Op een ligfiets, dus met de benen vooruit, is het frontoppervlak van de wielrenner naar schatting slechts 0,30 m² tegen 0,40 m² op de racefiets voor de tijdrit: een verschil van 25%. Bij de ligfiets zorgt een staartpunt over het achterwiel voor verbetering van de stroomlijn.
Pedaaldruk
Wielerprofs beschikken over een groot trapvermogen: waarden van 500 watt worden bij hen genoemd. Bij zulke atleten is het vooral trapkracht die de pedaaldruk levert; hun beengewicht is daarbij van minder betekenis. Die trapkracht verandert niet als ze van fietshouding veranderen. Maar op de ligfiets ontbreekt de bijdrage van het beengewicht aan de pedaaldruk, ook bij profwielrenners. Alleen zal bij hen het verschil in pedaaldruk tussen racefiets en ligfiets kleiner zijn dan 17% doordat ze zo sterk zijn. Stel dat bij hen het beengewicht voor 10% bijdraagt aan de pedaaldruk op de racefiets. Die aanname is arbitrair, want vergelijkende meetgegevens zijn er niet. Op een ligfiets zal de pedaaldruk bij hen dan 10% kleiner zijn. Wat zou die 10% verschil in pedaaldruk betekenen voor de wielrenner?
Tijdrit
Bij een tijdrit op de vlakke weg met een ligfiets wordt die 10% mindere pedaaldruk ruimschoots gecompenseerd door het 25% kleinere frontoppervlak. Per saldo zou de gemiddelde snelheid dan met 15% toenemen van bijvoorbeeld 50 km/uur op de racefiets naar 57,5 km/uur op de ligfiets.
Sprint
Door wielerprofs worden in de sprint snelheden gehaald van ± 70 km/uur. Ze rijden daarbij met de handen in de beugels op gewone racefietsen (geen tijdritfietsen). In die houding is hun frontoppervlak ± 0,42 m². Op een low racer of een high racer is dat frontoppervlak ± 0,30 m²; een verschil van bijna 30%. Daardoor wordt niet alleen de 10% mindere pedaaldruk gecompenseerd, de sprintsnelheid op zo'n ligfiets zou met 20% toenemen en uitkomen op 84 km/uur bij dezelfde wielrenner.
Klimmen
Bij de beklimming van steile hellingen op de racefiets komt ook de snelheid van profwielrenners weinig boven de 20 km/uur. Bij een dergelijke geringe snelheid is de luchtweerstand van geen betekenis en daarom biedt het kleinere frontoppervlak op de ligfiets geen voordeel terwijl het nadeel van de 10% mindere pedaaldruk onverminderd blijft bestaan. Op de ligfiets zal een wielrenner dus 10% langzamer klimmen dan op de racefiets in zittende houding. Maar wielrenners gaan bij het klimmen graag op de pedalen staan om daarbij hun hele lichaamsgewicht op de pedalen over te brengen. En dat is onmogelijk op een ligfiets. Daardoor zal het snelheidsverschil bij het klimmen veel groter zijn dan 10%. In de afdaling kan op de ligfiets wel een grotere snelheid worden gehaald. Want als je niet hoeft te trappen, speelt de pedaaldruk geen rol. En met een 30% kleiner frontoppervlak daal je dan 30% sneller. Maar per saldo ben je in het hooggebergte op een ligfiets flink in het nadeel, want het klimmen duurt vier- tot vijfmaal langer dan het dalen.
|
Bij het klimmen gaan wielrenners graag op de pedalen staan; dat is op een ligfiets onmogelijk (Michael Rasmussen; foto Cor Vos) |
www.racefiets-ligfiets.nl
ISBN 978-90-812153-2-9
© Rogier Verberne
andere e-boeken van Rogier Verberne: Veterinaire Verhalen en Q-koorts