Nederlands English

LIGFIETS versus RACEFIETS

Leo Rogier Verberne


B. Snelheid


1. Valkuilen


1. Wedstrijden
Rechtstreekse confrontaties tussen ligfietsers en racefietsers zeggen veel over het verschil in trapvermogen en uithoudingsvermogen van de berijders maar weinig over het snelheidsverschil van de fietsen. Voor het vergelijken van fietsen heb je weinig aan wedstrijden.






Afb. 1 Wedstrijden vergelijken vooral de berijders




RV low racer

toerfietser (Photographie L’Alpe d’Huez)

Michael Rasmussen

wielerprof (foto Cor Vos)

Bij mannen met hetzelfde lichaamsgewicht varieert het trapvermogen aanzienlijk: van 150 tot 425 watt (2). Dus als je fietsen vergelijkt met verschillende berijders is van gelijke aandrijving (trapvermogen) geen sprake. Zo mag niemand verwachten dat bij een wedstrijd tussen een toerfietser op een ligfiets en een beroepswielrenner op een racefiets (afb. 1) de ligfietser sneller zal zijn. De wielerprof zou ook op de ligfiets winnen door zijn veel grotere trapvermogen. Als je de snelheid van twee fietsen vergelijkt, moet het aandrijvende vermogen gelijk zijn. Dus heb je daarbij op beide fietsen een vermogensmeter nodig. Met dezelfde berijder op beide fietsen zijn de andere parameters hetzelfde. Het vergelijken van verschillende fietsen met daarop dezelfde berijder levert zogenoemde ‘gepaarde waarnemingen’ (afb. 2).






Afb. 2 Gepaarde waarnemingen vergelijken de fietsen




RV low racer

ligfiets (Photographie L’Alpe d’Huez)

mijn racefiets

racefiets (Photographie L’Alpe d’Huez)

2. Hartslagmeter
Anno 2017 heeft 99% van de toerfietsers nog geen vermogensmeter op zijn fiets. In plaats daarvan wordt vaak een hartslagmeter gebruikt als maat voor de geleverde inspanning (afb. 3). Dezelfde hartslag zou dan een gelijke inspanning (hetzelfde trapvermogen) betekenen. Dat geldt echter alleen voor dezelfde berijder op dezelfde fiets. Want bij gelijke inspanning is je hartfrequentie op een racefiets hoger dan op een ligfiets (zie Hartslag). En omgekeerd is bij dezelfde hartfrequentie van dezelfde berijder het geleverde trapvermogen op de racefiets kleiner. Dus een hartslagmeter is niet bruikbaar om de geleverde inspanning op beide fietsen te vergelijken.

hartslagmeter

Afb. 3 Hartslagmeter: borstband en display

3. Luchtweerstandscoëfficient
Luchtweerstand wordt gemeten in een windtunnel. Maar dat is duur. Daarom wordt die weerstand meestal geschat. Daarbij kunnen grote fouten ontstaan in de berekende snelheid. De betekenis van de luchtweerstandscoëfficiënt (Cd) voor de snelheid blijkt bijvoorbeeld uit het werelduurrecord op een tijdritfiets (afb. 4) en op een gestroomlijnde ligfiets-met-ombouw (afb. 5): resp. 56.4 km en 90.6 km. Ook kleine fouten in de schatting van de Cd-waarde hebben al substantiële gevolgen voor de berekening van de snelheid.

Chris Boardman

Afb. 4 Aerodynamische racefiets, Cd-waarde 0.85, werelduurrecord 56.4 km/uur
(Chris Boardman; Getty Images)


gestroomlijnde ligfiets

Afb. 5 Gestroomlijnde ligfiets, Cd-waarde 0.1, uurrecord 90.6 km/uur
(Sam Whittingham; Varna Innovation & Research Corp.)

4. Klimmen plus dalen
In de heuvels rond Nijmegen wordt jaarlijks de ‘klimtijdrit’ Beek-Ubbergen verreden. Vrijwel alle deelnemers rijden op een racefiets. Toch staat de recordtijd op naam van een ligfietser. Dit suggereert dat je op een ligfiets sneller kunt klimmen. Maar die conclusie is onjuist. Want in deze zogenaamde klimtijdrit wordt niet alleen geklommen maar evenveel gedaald: het hoogteverschil tussen start en finish is maar enkele meters. Dus als je op de ligfiets langzamer klimt maar veel sneller daalt, kun je een opgelopen achterstand bij het klimmen weer inhalen. Bovendien volgen de hellingen in deze tijdrit direct op elkaar en daardoor helpt de grotere daalsnelheid van de ligfietser hem ook weer verder de volgende heuvel op. Zo kan hij sneller zijn, hoewel hij langzamer klimt. Dus als je het klimmen op twee fietsen wil vergelijken, moet tussentijds dalen zijn uitgesloten.

5. Vooroordelen
Een vergelijkend onderzoek moet bij voorkeur ‘dubbelblind’ worden uitgevoerd. Bijv. bij een geneesmiddel moet de werkzaamheid worden getest ten opzichte van een placebo (neppil), terwijl de proefpersoon noch de onderzoeker weet welke pil het geneesmiddel is. Dat wordt bedoeld met dubbelblind. Daardoor wordt het effect van vooroordelen bij proefpersonen en onderzoekers op de uitslag uitgesloten. Een vergelijkende test tussen een ligfiets en een racefiets kan echter niet ‘blind’ worden uitgevoerd. Je dient dus bedacht te zijn op vooroordelen bij de fietsers en de onderzoekers.

Conclusies
1. Een ligfiets en een racefiets met daarop verschillende berijders kun je niet met elkaar vergelijken.
2. De hartslagmeter is onbruikbaar om de geleverde inspanning te vergelijken op een ligfiets en een racefiets.
3. Een foutieve schatting van de luchtweerstandscoëfficiënt (Cd) heeft grote gevolgen voor de berekende fietssnelheid.
4. Bij een vergelijking van het klimmen op verschillende fietsen moet tussentijds dalen zijn uitgesloten.
5. Vooroordelen kunnen bij de snelheidsvergelijking van een ligfiets en een racefiets de uitslag beïnvloeden.

Bronnen
1. Wiel van den Broek: Technische artikelen over de fiets; Vermogen en Krachten, juni 2013.  http://velofilie.nl/vermogen.htm
2. Guido Vroemen: ‘Watt it takes’; Vermogensmeters als hulpmiddel voor de fietstraining. Triatlon duatlon sport, febr. 2008.  http://sportarts.org/pages/downloads/Vermogensmeters.pdf
3. Wikipedia: Bicycle performance.  http://en.wikipedia.org/wiki/Bicycle_performance
4. Wikipedia: Ligfiets.  http://nl.wikipedia.org/wiki/Ligfiets       
5. Wikipedia: Werelduurrecord (wielrennen). http://nl.wikipedia.org/wiki/Werelduurrecord_(wielrennen)

lees verder

© Leo Rogier Verberne
ISBN/EAN: 978-90-825495-2-2
www.racefiets-ligfiets.nl


Lulu ligfiets-versus-racefiets

De luxe hardcover uitgave is hier te bestellen.